Charterinterviews Harry Verwayen: algemeen directeur van de Europeana Foundation

CHARTER, een European Cultural Heritage Skills Alliance, ontmoette Harry Verwayen om te praten over erfgoed en de digitale wereld. Als algemeen directeur van de Europeana Foundation mag hij organisaties ondersteunen bij hun digitale transformatie en hij hoopt dat organisaties zoals CHARTER kunnen helpen door alle beschikbare kansen op het gebied van digitale vaardigheden en training in de cultureel-erfgoedsector samen te brengen.

Hij geeft tips voor organisaties die hun collecties willen digitaliseren en deelt zijn mening over toekomstige behoeften en de noodzaak tot verandering. CHARTER besprak ook met Verwayen hoe Europeana helpt om cultureel erfgoed dat gevaar loopt in Oekraïne op een digitale manier te redden. Het interview is geschreven en eerder gepubliceerd door CHARTER, en wordt gepubliceerd door de European Heritage Tribune met toestemming van CHARTER.

Hoe ben je voor het eerst geïnteresseerd geraakt in digitaal cultureel erfgoed?

Al sinds ik kon lezen, hield ik van bibliotheken. Oude culturen fascineerden me. Fundamenteel ben ik altijd geïnteresseerd geweest in het begrijpen van de wereld waarmee we omgaan. Mijn eerste baan was het publiceren van microfiches, wat de droom van een bibliothecaris was: je kon duizenden boeken op een kleine hoeveelheid schapruimte stapelen. Maar ik was geïnteresseerd in digitaal, dus begon ik te werken met het internetarchief en de Wayback-machine, die op verschillende tijdstippen snapshots van internet maakt.

Ik ging aan de slag in digitale innovatie voor een wetenschappelijke uitgeverij en raakte geïnteresseerd in open access. Met internet heb je niet veel kopieën van iets nodig - je hebt er maar één nodig, je opent het en iedereen heeft er toegang toe. Daarna verhuisde ik naar een denktank in Amsterdam, die betrokken was bij een groot digitaliseringsproject voor audiovisueel erfgoed. Hier kwam ik in contact met Creative Commons en met Europeana. 

Hoe zou je Europeana en het doel ervan uitleggen aan iemand die het nog niet is tegengekomen?

Wij helpen musea, bibliotheken en archieven om digitaal te worden. Waarom? Het verrijkt levens en het heeft zeer belangrijke sociaaleconomische effecten. Voor mij is het vermogen om met cultuur om te gaan waarschijnlijk het grootste voordeel van digitale transformatie. We gaan weg van een vrij statisch paradigma dat beveelt 'je kunt kijken, maar je kunt niet aanraken', naar een wereld waar je kunt kijken, je kunt aanraken, je kunt herhalen en jezelf kunt uiten.

Waar voorheen de fysieke ervaring volledig gescheiden was van de digitale, staan ​​we nu aan de vooravond van een nieuwe wereld die de twee combineert. Je zou door het Louvre kunnen lopen, de Venus van Milo kunnen zien, en met behulp van technologie (misschien een bril of je telefoon), zou je met dat standbeeld kunnen communiceren, meer informatie kunnen krijgen, het je eigen kunnen maken en het naar je vrienden kunnen sturen. Met technologie kunnen we cultuur democratisch toegankelijker en beschikbaar maken voor heel verschillende groepen mensen.

Wat is je belangrijkste tip voor een organisatie die wil starten met het digitaliseren van haar collectie?

Heb een plan. Denk na voordat je zelfs maar het eerste door de scanner haalt - wat wil je ermee doen? Als je niet weet voor welk doel je digitaliseert, maak je fouten die je zou kunnen vermijden. Is het voor behoud? Is het om toegang te bieden aan een groter publiek? Of om de collectie te gebruiken in zoiets als een videogame? Het doel bepaalt de missie. Denk dus met het einde in gedachten. En praat met andere mensen die het al hebben gedaan - lid worden van de Europeana Network Association is een geweldige manier om te beginnen.

Wat betreft digitale vaardigheden voor cultureel erfgoed, welke worden volgens u momenteel goed bestreken door de onderwijs- en opleidingssectoren? Wat zijn de lacunes en behoeften in de opleiding van jonge professionals op het gebied van cultureel erfgoed?

De meeste trainingen die beschikbaar zijn in de cultureel-erfgoedsector zijn capaciteitsopbouw, dus het gaat over het gebruik van een specifieke tool, het opzetten van een IIIF-server, het gebruik van het Europeana Licensing Framework... Toch is de grootste uitdaging een gebrek aan digitale geletterdheid en begrip op het hoogste niveau – bij de leiders van organisaties. Ze hoeven niet zelf te weten hoe ze servers moeten opzetten, maar je wilt wel dat ze de mogelijkheden en uitdagingen van digitaal voldoende begrijpen om de juiste strategische keuzes te maken voor hun organisatie.

Nieuwe professionals of mensen in het midden van hun carrière hebben de neiging om digitaal vrij goed te begrijpen, maar ze hebben het gevoel dat ze geen instantie hebben om verandering aan te brengen - en dat komt omdat de laag erboven het niet begrijpt. Dus om de nieuwe professionals te helpen, moeten we die laag van digitaal begrip op het hoogste niveau ontwikkelen. Europeana werkt op beide niveaus – met nieuwe professionals en leiderschap.

Wat zijn volgens jou de opkomende beroepsprofielen in het ecosysteem van digitaal cultureel erfgoed?

Erfgoedinstellingen ontwikkelen heel andere manieren van werken dan in het verleden. Bedenk hoeveel het al is veranderd - managers van sociale media bestonden niet vóór 2007. Nu moeten we overwegen hoe professionele rollen digitale inhoud en vaardigheden kunnen omarmen om de cultureel-erfgoedsector in staat te stellen te werken en samen te werken met andere sectoren zoals onderwijs, onderzoek, technologie en creatieve industrieën, hoe we inclusief kunnen zijn en welke verantwoordelijkheid we hebben met betrekking tot duurzaamheidskwesties zoals klimaatactie.

Een opkomend profiel is de diversiteits- en inclusieprofessional. De Europeana Foundation heeft onlangs Jeftha Pattikawa gekozen in onze Raad van Advies, die die rol heeft bij het Nationaal Archief. En dit is een heel nieuwe rol, die bestond vijf jaar geleden nog niet. Digital ondersteunt ons om nooit eerder vertelde verhalen te vertellen en ze op nieuwe manieren te vertellen, met de verantwoordelijkheid om dit op een inclusieve en diverse manier te doen. Een andere nieuwe rol is voor ontwerpers die visueel denken faciliteren. Als je complexe strategische zaken te bespreken hebt, tekenen deze ontwerpers dat – letterlijk. Het is een vorm van visuele facilitering, met behulp van digitale tools en technologieën die we 15 jaar geleden niet hadden.

Welke andere sterke trend zie je voor toekomstige vaardigheden in de erfgoedpraktijk, naast de digitale verschuiving, die zeker zowel een kans als een uitdaging is?

Digitale vaardigheden zijn slechts een deel van een veel grotere verandering die we doormaken. In de culturele sector gaan we van het krijgen van mensen in een gebouw waar ze kunnen kijken maar niet aanraken, naar een scenario waarin het culturele materiaal overal om ons heen is en je ermee kunt doen wat je wilt. Om daarmee om te gaan, hebben we verandermanagement nodig, we hebben aanpassingsvermogen nodig, een agile mindset. En we hebben betere interpersoonlijke vaardigheden, empathie en vertelvaardigheden nodig, zodat we al onze doelgroepen kunnen begrijpen en erbij kunnen betrekken.

Europeana onlangs ontwikkeld Richtlijnen voor inclusieve betrokkenheid om ons te helpen een omgeving te creëren van openheid, leren, bewustzijn van vooroordelen, nieuwsgierigheid en respect voor meerdere visies en perspectieven. Maar het opstellen van de richtlijnen kan niet het einde zijn, je moet mensen opleiden en het onderdeel maken van hoe je werkt. De volgende Europeana-conferentie zal hybride zijn - zowel fysiek als persoonlijk. Het vereist enorme faciliterende vaardigheden om het publiek in de zaal en online – samen – te betrekken en dus moeten we die nieuwe vaardigheid ook bij ons personeel ontwikkelen.

Harry Verwayen. Afbeelding: Sebastiaan ter Burg, 2018 (CC BY)

Hoe ga je persoonlijk om met de cultureel-erfgoedwereld, naast de digitale dimensie waar je professioneel mee bezig bent?

Ik ga naar bibliotheken – niet zozeer om boeken te lenen, maar om ze te lezen. Het is een geweldige manier om te decomprimeren van de stress van je dag. En ik ga graag naar musea. Ik hou van de rust van de manier waarop ze je betrekken bij hun collecties. Ik heb het geluk dat ik vlakbij het Mauritshuis woon, dus ik kan er 20 minuten pauzeren. Ik kijk naar de Rembrandts en andere dingen. Het is altijd fantastisch. Ik hou ook van standbeelden – ik ga vaak naar musea voor de schilderijen, maar ik merk dat ik twee keer zoveel tijd met de beelden doorbreng.

Kunt u ons in verband met de oorlog in Oekraïne vertellen of er een aanzienlijk gedigitaliseerd archief van het culturele erfgoed is? In een situatie waarin cultureel erfgoed (CH) een dergelijk risico loopt, wat is volgens u de rol van digitale hulpmiddelen?

We steunen de SUCHO (Saving Oekraïens cultureel erfgoed online), dat archiveert wat al digitaal en online beschikbaar is. We maken deel uit van een groep van meer dan 1,000 vrijwilligers, hebben een financiële bijdrage geleverd en verspreiden het woord in onze netwerken.

We steunen ook SUM (Red de monumenten van Oekraïne), geïnitieerd door het 4CH-project. Hier gaan mensen Oekraïne binnen om te oogsten wat wel digitaal maar niet online beschikbaar is. Ze nemen schijven om materiaal te downloaden dat niet via een FTP-server omhoog kan worden gestuurd omdat de bestanden te groot zijn.

Dus, is er een aanzienlijk gedigitaliseerd archief? Ja. Is het veilig? Ik zou nee zeggen. Beide initiatieven die ik noemde, hebben ons bewust gemaakt van het feit dat er momenteel geen gecentraliseerde digitale archiveringsmogelijkheid is in Europa, en dat we als sector gewoon geen mechanisme of raamwerk hebben om snel te handelen wanneer crises toeslaan.

Welke highlights kunnen we in 2022 van Europeana verwachten?

We gaan door met het vinden van manieren om digitale cultuur toegankelijker te maken voor meer mensen, of dat nu is door het gebruik van kunstmatige intelligentie, meertaligheid of door meer verschillende stemmen en verhalen in onze verhalen te laten zien.

Als onderdeel van het digitale decennium van de Europese Commissie vormt Europeana het hart van wat wordt genoemd 'een gemeenschappelijke Europese dataruimte voor cultureel erfgoed'. We beginnen te onderzoeken wat dat betekent - en dat is complex maar echt interessant.

We gaan ook het werk aan de digitalisering van 3D-monumenten en -sites versnellen en we onderzoeken welke rol we kunnen spelen in relatie tot klimaatactie, volgend op de lancering van onze Klimaatactiemanifesten klimaatactiegemeenschap.

Wat zijn uw verwachtingen voor de ontwikkeling van digitale vaardigheden in de cultureel-erfgoedsector en hoe denkt u dat CHARTER zou kunnen bijdragen?

Ik denk dat CHARTER kan een van de toonaangevende initiatieven worden om twee dingen te doen. Een daarvan is het samenbrengen van alle kansen die er zijn op het gebied van digitale vaardigheden en opleidingen in de sector. De tweede is dat het kan helpen bij het ontwikkelen van een echt curriculum en standaardisatie voor opleiding in de sector. Dat zou mijn hoop zijn.

Biografie

Harry Verwayen - Algemeen directeur Europeana Foundation, de exploitant van het Europeana Initiative. In heel Europa digitaliseren musea, galerijen en archieven hun collecties. Europeana ondersteunt deze organisaties bij hun digitale transformatie door deze collecties zo breed mogelijk beschikbaar te stellen, zodat mensen ze kunnen vinden en gebruiken. Voor werk, om te leren of gewoon voor de lol. Ons werk wordt geleid door creatieve samenwerking, ondersteunend teamwerk en het idee dat het delen en hergebruiken van culturele inhoud de wereld positief kan veranderen. Daarvoor werkte Harry bij de Amsterdamse denktank Kennisland waar hij verantwoordelijk was voor businessmodelinnovatie in de cultureel erfgoedsector. Harry heeft een MA in Geschiedenis van de Universiteit Leiden en heeft meer dan tien jaar in de academische uitgeverijsector gewerkt. Matige tennisser, redelijke kok, aspirant-fotograaf.
X